Logowanie

  •  
    • Białystok
    • Częstochowa
    • Gdańsk
    • Gdynia
    • Gniezno
    • Gorzów Wielkopolski
    • Grudziądz
    • Hel
    • Kalisz
    • Katowice
    • Kraków
    • Kłodzko
    • Lublin
    • Poznań
    • Sopot
    • Suwałki
    • Szczecin
    • Toruń
    • Warszawa
    • Wrocław
    • Zielona Góra
    • Łódź
    • Zobacz inne miasta
temp:  
ciśnienie:  
wiatr:  

Kraków



,,Kraków nie zmienił wcale oblicza swego starego, jest czym był, owym relikwiarzem na piersiach Polski, (…), tak całym, a dziwnym,  a osobliwie i po swojemu pięknym, jak on jest’’.

                                                                                                                     J.I. Kraszewski

Planty, muzea, sale koncertowe, zabytki, Wawel, smok, obwarzanki, kwiaty, drzewa, restauracje, kafejki, puby, krakowski Kazimierz, parki, gród, sztuka, uniwersytety, film, poezja, muzyka, rynek, miasto królów, jazz, teatr, nauka… to tylko niektóre hasła, które mogą się nam kojarzyć z Krakowem, miastem, tak starym i pięknym jak świat, z niepowtarzalnym klimatem. Wykopaliska archeologiczne dowodzą, że wzgórze wawelskie było zamieszkane już w epoce kamienia łupanego. Przypuszczalnie z VII wieku pochodzą kopce Krakusa i Wandy - legendarnych władców osady zamieszkałej w tym czasie przez słowiańskie plemiona Wiślan ale pierwszą udokumentowaną wzmiankę o Krakowie znaleźć można z 965 r.

Najstarszy ośrodek osadniczy znajdował się m.in. na obronnym Wawelu i był jednym z grodów w plemiennym państwie Wiślan. Około 990 gród znalazł się w granicach państwa piastowskiego, stając się jedną z głównych siedzib królestwa. Nad Wisłą obok Wawelu, niewielkim wzgórzu z jurajskiego wapienia, według legendy stała niegdyś świątynia pogańska, na miejscu której zbudowano następnie kościół romański pw. św. Michała Archanioła. Co najmniej od 1000 w Krakowie znajdowała się siedziba biskupstwa, a za panowania Kazimierza Odnowiciela Kraków stał się główną siedzibą książęcą.

W 1241 miasto zostało zniszczone podczas najazdu tatarskiego. Mogło to zadecydować o niepowodzeniu pierwszej lokacji Krakowa, która najprawdopodobniej miała miejsce na początku XIII w.  wtedy też wytyczone miasto zostało zasiedlone głównie przez przybyszów ze Śląska i Niemiec, co tłumaczy fakt posługiwania się językiem niemieckim przez mieszczaństwo krakowskie do XVI w.

Jako stolica jednego z mocarstw europejskich w XV i XVI w., Kraków rozwijał się pod względem architektonicznym, handlowym, rzemieślniczym, kulturalnym i naukowym. Kompleks zamkowy na Wawelu przebudowano i rozbudowano w stylu renesansowym. Odnowiono powstały w 1364 uniwersytet. Zbudowany został również Barbakan razem z okręgiem murów miejskich.

Ok. 1611 r. Warszawa uzyskiwała tytuł miasta rezydencjalnego Jego Królewskiej Mości a Kraków do ostatniego rozbioru Polski pozostawał formalną stolicą Rzeczypospolitej. Katedra na Wawelu pozostała miejscem koronacji i pochówków królów Polski, zaś Kraków – stołecznym i królewskim miastem, w którym funkcjonowały pozostałe instytucje stołeczne takie jak np. skarbiec koronny.

Wraz z upadkiem Rzeczypospolitej rozpoczął się upadek Krakowa. Zniszczenia wojenne mocno nadszarpnęły pozycję miasta i zahamowały jego rozwój. Po raz pierwszy Kraków został zniszczony przez obce wojska w 1655, podczas "potopu szwedzkiego.  W XVIII w. Kraków był zdobywany przez wojska pruskie, szwedzkie, austriackie i rosyjskie. 24 marca 1794 na rynku krakowskim przysięgę Narodowi złożył naczelnik Tadeusz Kościuszko rozpoczynając tym samym powstanie. Po III rozbiorze Polski Kraków zajęli Austriacy.

W 1850 wielki pożar zniszczył ok. 10% powierzchni miasta.

 W latach 1910-15 ogłoszono i częściowo wprowadzono plan regulacyjny Wielkiego Krakowa, w ramach którego włączono w granice administracyjne Krakowa znajdujące się w jego otoczeniu miasta, osady i wsie. Z początkiem 1918 r. wzmogły się w Krakowie nastroje niepodległościowe, czego wyrazem była manifestacja w dn. 20 stycznia. 28 X 1918 powstała w Krakowie Polska Komisja Likwidacyjna z Wincentym Witosem na czele i przejęła pełnię władzy w mieście. Kraków, w wyniku masowej akcji rozbrajania żołnierzy austriackich stał się pierwszym (obok Tarnowa) wolnym od władzy zaborczej miastem Rzeczypospolitej. 31 października po południu pojawiły się w mieście afisze informujące krakowian o tym radosnym fakcie.

W dwudziestoleciu międzywojennym, tuż po odzyskaniu niepodległości, polskie władze centralne uznały wawelski zamek za gmach reprezentacyjny Rzeczypospolitej, oddany do użytku Naczelnika Państwa, a następnie dla Prezydenta RP – uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 1921 r., zespół urbanistyczny na Wawelu stał się jedną z oficjalnych Rezydencji Prezydenta Polski. Do dzisiaj zachował się apartament Prezydenta RP Ignacego Mościckiego.

Wojska niemieckie zajęły miasto 6 dni po rozpoczęciu II wojny światowej. W czasie okupacji hitlerowskiej (1939-1945) funkcjonowało ono jako stolica Generalnego Gubernatorstwa. Okupant niemiecki zamknął w getcie, a następnie wymordował żydowską ludność miasta (przed wojną Żydzi stanowili 25% wszystkich mieszkańców, po wojnie – niewiele ponad 2%). Wywieziono do Niemiec wiele dzieł sztuki, z których duża część nie powróciła do kraju. Kraków odniósł niewielkie straty podczas bombardowania miasta przez lotnictwo Armii Czerwonej.

W 1939 r. powstała w Krakowie pierwsza w Polsce organizacja konspiracyjna podczas II Wojny Światowej, Organizacja Orła Białego. Oprócz Krakowskiego Okręgu Armii Krajowej, działała m.in. organizacja harcerska "Szare Szeregi", której naczelnictwo mieściło się w Krakowie po upadku Powstania w Warszawie.

Kraków miał się stać miastem niemieckim nie tylko z nazwy i składu narodowościowego ludności, ale także z wyglądu zewnętrznego. W tym celu okupant planował zniszczenie polskiego dorobku kulturowego i wyeksponowanie własnej tradycji historycznej. Urbanistyczne "porządkowanie" miasta Niemcy zaczęli od wyburzeń w rejonie Wawelu – ówczesnej siedziby gubernatora dr Hansa Franka. W 1940 rozebrano np. kamienicę czynszową "Dębno" u zbiegu ul. Grodzkiej i ul. Podzamcze. Na Kazimierzu zburzono też kilka kamienic, aby odsłonić widok na kościół Bożego Ciała. Pewne zmiany wprowadzono i na samym Wawelu (np. nowy wjazd i brama). Szczególnym zainteresowaniem niemieckich budowniczych cieszyła się jednak zachodnia dzielnica miasta. Spektakularnym osiągnięciem urbanistyki germańskiej miała być reprezentacyjna dzielnica rządowa (Regierungsviertel). Planowano mianowicie wzniesienie na Błoniach ogromnego, monumentalnego kompleksu gmachów rządowych, nad którym w dalszej perspektywie miały dominować pomniki chwały niemieckiego oręża.

W okresie powojennym miał miejsce silny rozwój terytorialny i ludnościowy miasta. W 1951 przyłączono do Krakowa Nową Hutę, która według pierwotnych planów miała stanowić oddzielne miasto. Do dzisiaj jednym z historycznych miejsc w tej dzielnicy jest plac Ratuszowy, gdzie w zamysłach budowniczych "socjalistycznego miasta" miała zostać wzniesiona ta instytucja. Od 1 stycznia 1957 do 31 maja 1975 miasto Kraków stanowiło oddzielne samodzielne województwo.

 

Kraków to miasto niezwykłe malowniczo położone w południowej Polsce nad Wisłą, na obszarze Bramy Krakowskiej, Niecki Nidziańskiej i Pogórza Zachodniobeskidzkiego. Jest jednym z najstarszych miast Polski o ponadtysiącletniej historii, z wieloma wartościowymi obiektami architektonicznymi. Działa w nim również wiele instytucji i placówek kulturalnych gromadzących bezcenne zabytki. Do 1795 r. Kraków był formalnie stolicą Polski, a do 1611 r. siedzibą władców państwa polskiego. Dziś ,,duchowe i naukowe serce Polski’’.

W Krakowie znajdują się główne siedziby m.in. : Polskiej Akademii Umiejętności, Narodowego Centrum Nauki, Europejskiego Towarzystwa Chirurgicznego, Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, dowództwa Wojsk Specjalnych RP, Polskiego Związku Narciarskiego. Miasto posiada również wiele placówek kulturalnych o znaczeniu i statusie narodowym m.in. Narodowy Stary Teatr, Muzeum Narodowe, Drukarnia Narodowa, Biblioteka Jagiellońska, Instytut Książki. Kraków  pełni funkcję centrum: administracyjnego, kulturalnego, edukacyjnego, naukowego, gospodarczego, usługowego i turystycznego  Polski.  

Kraków to miasto teatru. Istnieje tu 11 dużych teatrów oraz szereg mniejszych, często wystawiających swoje sztuki w małych nastrojowych piwniczkach. Znajduje się tu także pierwszy polski teatr stały, publiczny i zawodowy, Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, jeden z najstarszych w Polsce.

To bez wątpienia miasto artystów, bardów, naukowców, literatów, studentów, muzyków, gdzie każdy znajdzie skrawek miejsca dla siebie. To wreszcie miasto przyjazne mieszkańcom, bowiem znajduje się tu około 40 parków, które łącznie zajmują ok. 350 ha  w tym aż 5 rezerwatów przyrody. To także ośrodek kultury i turystyki Europy. Obszar zabytkowego Starego Miasta oraz Kazimierza wpisano w 1978 r. na pierwszą listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. W roku 2000 Kraków otrzymał tytuł Europejskiej stolicy Kultury. Co roku Kraków odwiedza około 8 milionów turystów, w tym ponad 2 miliony to cudzoziemcy.

 

 

Literatura:

Jan M. Małecki, Historia Krakowa dla każdego, Wydawnictwo Literackie, 2007

J. Bieniarzówna, J.M. Małecki, J. Mitkowski, Dzieje Krakowa, Wydawnictwo Literackie, 1979

Tysiąc książek o Krakowie, 2000, In: Encyklopedia Krakowa, PWN

Jan Adamczewski, Ilustrowany przewodnik po Krakowie, Interpress, 1989

www.krakow.pl

www.wikipedia.pl

 

 

 

Warto zobaczyć:

Rynek Główny w Krakowie

Piękny, niepowtarzalny, klimatyczny, tętniący życiem przez cały rok, artystyczny, największy i najważniejszy plac Krakowa, a jednocześnie jedyna w swoim rodzaju przestrzeń publiczna miasta, będąca świadkiem wielu wydarzeń o ważnym i podniosłym znaczeniu w naszej historii - to po prostu główny ośrodek życia miejskiego. Rynek Główny. To od dawna najbardziej reprezentacyjny plac

Zamek na Wawelu

Symbol Polski, wzniesiony na  wapiennym wzgórzu w centrum Krakowa, nad Wisłą, z zespołem monumentalnych zabytków o wyjątkowych walorach historycznych i artystycznych do dziś przyciąga tłumy turystów.  To niezwykłe sanktuarium określa tożsamość Polaków, jest ich symbolem narodowym i kulturowym. Wawel był siedzibą polskich władców, ich nekropolią i miejscem gdzie kszta

Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego

Collegium Maius powstało za przyczyną Władysława Jagiełły, który za 600 grzywien, pochodzących z zapisu królowej Jadwigi,  kupił narożną kamienicę. Budowla była powiększana w ciągu XV wieku poprzez wykup sąsiednich budynków, ostatecznie połączonych po pożarze w 1492 roku. Wewnętrzny dziedziniec otoczono wówczas arkadowymi krużgankami o późnogotyckich, kryształowych

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny - Mariacki

  Bez wątpienia perełka architektury sakralnej na skalę europejską. Najbardziej znany i niepowtarzalny w każdym sensie zabytek Krakowa. Jeden z największych i najważniejszych, po Katedrze Wawelskiej, kościół Krakowa, najbardziej znany zabytek Polski. Jest kościołem gotyckim, budowanym w XIV i XV wieku. Położony w Rynku Głównym, na Placu Mariackim 5. Kościół znajduje się

Kościół Św. Wojciecha w Krakowie

Choć to niewielka świątynia na Starym Rynku w Krakowie nie sposób przejść obok niej nie zatrzymawszy się. Kwadratowy  kościół, z półkolistą zakrystią i prostokątną kaplicą Kadłubka, pokryty  eliptyczną kopułą już przez samą formę architektoniczną staje się perełką Krakowa. Pierwotnie był drewniany, zaś obecnie jest jednym z najstarszych romańskich kościoł

Wieża ratuszowa

Kolejny niepowtarzalny element krakowskiego rynku. Stojąca w zachodniej jego części jest jedyną pozostałością średniowiecznego krakowskiego Ratusza. Budynek ten powstał na przełomie XIII i XIV. Wieża ratuszowa zbudowana jest na planie kwadratu z wapieni  i cegły. Trzy ściany wieży ozdabia kamienna okładzina z szerokim, pionowym laskowaniem, ukończona w roku 1444, czego dowodem

Barbakan

Przysadzisty, monumentalny, wzbudzający podziw Barbakan zwany także rondlem to   najbardziej wysunięta na północ część fortyfikacji miejskich w Krakowie. Stanowi wycinek koła o średnicy wewnętrznej 24,40 m, a grubość murów sięga powyżej 3 m. Jest to gotycka budowla z siedmioma wieżyczkami. Dawniej był połączony z Bramą Floriańską długą szyją i jego głównym

Dom Jana Matejki

Stara, krakowska XVIII wieczna kamienica jest miejscem, w którym urodził się, mieszkał z rodziną, tworzył i zmarł Jan Matejko (1838-1893). To właśnie w jego domu, który dziś jest częścią Muzeum Narodowego w Krakowie, mieści się stała ekspozycja najwybitniejszego polskiego malarza nurtu historyzmu, kolekcjonera, miłośnika zabytków w szczególności Krakowa. Po śmierci artysty

Muzeum Narodowe w Krakowie

Budynek, zaprojektowany przez Bolesława Szmidta, Czesława Boratyńskiego i Edwarda Kreislera, wznoszony był z przerwami w latach 1934-1989. W roku 1998, dzięki zamontowaniu specjalnych wind i podnośników, umożliwiono zwiedzanie także osobom niepełnosprawnym. W Gmachu Głównym mają siedzibę dyrekcja i administracja Muzeum oraz Dział Finansowo-Księgowy. Mieszczą się tu również

Muzeum Książąt Czartoryskich

Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie jest nierozerwalnie związane z puławską tradycją pierwszego założonego na ziemiach polskich publicznego muzeum. W Puławach bowiem, księżna Izabela Czartoryska na przełomie XVIII i XIX wieku, kierując się szlachetną ideą ocalenia pamiątek narodowych przed zniszczeniem i grabieżami, które niosła za sobą utrata niepodległości, zgromadzi
Innowacyjna Gospodarka
Dotacje na Innowacje. Inwestujemy w waszą przyszłość.
Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka
Unia Europejska PARP