Logowanie

  •  
    • Białystok
    • Częstochowa
    • Gdańsk
    • Gdynia
    • Gniezno
    • Gorzów Wielkopolski
    • Grudziądz
    • Hel
    • Kalisz
    • Katowice
    • Kraków
    • Kłodzko
    • Lublin
    • Poznań
    • Sopot
    • Suwałki
    • Szczecin
    • Toruń
    • Warszawa
    • Wrocław
    • Zielona Góra
    • Łódź
    • Zobacz inne miasta
temp:  
ciśnienie:  
wiatr:  

Warszawa w skrócie

Każdy Warszawiak od dziecka zna doskonale legendy opisujące wczesne dzieje miasta. Historia Warsa i Sawy czy Syrenki Warszawskiej to jedynie nieliczne podania ludowe opisujące początki istnienia obecnej stolicy. Fakty historyczne mówią jednak coś innego...

Zalążek osady powstał w drugiej połowie XIII wieku – tak podają źródła pisane. Jednak badania archeologiczne wykazały wcześniejsze istnienie na obszarze nadwiślańskim grodu Stare Bródno. Wiadomo także o równoczesnej obecności grodów: Jazdów, Kamion, Solec i Gocław. Nieprzypadkowo współczesne części miasta noszą nazwy pochodzące właśnie od tych grodów.

Faktyczne powstanie Warszawy (zwanej wówczas Warszewą lub Warszową) datuje się na początek XIV wieku. Nazwę zawdzięcza imieniu pierwotnego właściciela wsi: Warsza z rodu Rawów (lub też: Rawiczów). Miasto – Stara Warszawa – założone mniej więcej w miejscu obecnego Zamku Królewskiego, liczyło sobie jedynie 20 hektarów.

W ostatnim dziesięcioleciu XIV wieku powstała Nowa Warszawa: sąsiednie miasto, posiadające odrębną władzę. Dzięki centralnemu położeniu, połączone miasta szybko stały się istotnym ośrodkiem życia społecznego, co spowodowało nadanie mu statusu stolicy Księstwa Mazowieckiego. Wcześniej – do roku 1413 – rolę tę pełnił Czersk.

W 1526 roku nastąpiło przyłączenie miasta do Korony Polskiej, kilka lat później zostało zaś podniesione do rangi stolicy Województwa Mazowieckiego. Przełomowym momentem był pożar  Zamku na Wawelu; spowodował on przeniesienie dworu królewskiego do Warszawy. Od tej pory miasto stało się nieformalną stolicą kraju. Nieformalną, ponieważ fakt ten nie został potwierdzony żadnym aktem prawnym. Mimo to, w XVI wieku miasto pozostawało niezwykle istotnym ośrodkiem kulturalnym, politycznym i społecznym kraju. Przeprowadzka króla pociągnęła za sobą znaczny napływ duchowieństwa, mieszczan oraz elity intelektualnej, co stało się motorem napędowym rozwoju miasta. Koniec XVI wieku przyniósł Warszawie między innymi brukowane ulice oraz wodociągi. Niestety, pięć lat podczas najazdu szwedzkiego znacznie zahamowało tę ekspansję. To właśnie wtedy miasto utraciło większość okazałych budowli.

Po ustabilizowaniu sytuacji politycznej przystąpiono do oczyszczania i odbudowy. Powołana została Komisja Brukowa, zaczęto budować mosty i przeprawy, zaczęto prowadzić prace melioracyjne na terenie miejskim; wtedy też powstała obecna ulica Marszałkowska (wówczas: Bielińska). 

Dzień 21 kwietnia jest szczególny w historii miasta:  w 1791 roku Warszawa została oficjalnie wpisana do ksiąg miejskich. Równocześnie z Warszawą rozwijała się Praga, która w 1648 roku uzyskała prawa miejskie. Pod koniec XVIII wieku stała się ona miejscem osiedlania się Żydów, czemu zawdzięcza  swój niepowtarzalny klimat i styl. 

„Złotym okresem” w historii kultury Warszawy były czasy panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego.

XIX wiek przyniósł miastu niezwykle silny rozwój infrastruktury. Industrializacja oraz wkraczający kapitalizm przyczyniły się do rozbudowy sieci komunikacyjnej, budynków użyteczności publicznej, instytucji nauki, oświaty i kultury. W lata 1850-1870 położono szczególny nacisk na uczynienie z Warszawy istotnego europejskiego węzła komunikacyjnego poprzez uruchomienie Kolei Warszawsko – Wiedeńskiej, Warszawsko – Petersburskiej, Warszawsko – Terespolskiej oraz Nadwiślańskiej.

W tym okresie powstały też wodociągi oraz uliczne oświetlenie gazowe. W roku 1882 liczba ludności miejskiej wynosiła ok. 380 tysięcy.

Na początku XX wieku w Warszawie zaczęła królować elektryczność. Zaczęto powszechnie stosować latarnie, oraz elektryczne tramwaje. Potrzeby energetyczne były zaspokajane przez Elektrownię Powiśle.

Rok 1918 przyniósł Polsce niepodległość, zaś Warszawie – oficjalną rangę stolicy. W okresie międzywojennym miasto przeżywało kolejny okres niezwykle szybkiego wzrostu i rozwoju ekonomicznego. Powstały pierwsze projekty metra, ruszyło radio, uruchomiono port lotniczy, ulice pokrywano asfaltem.

Początek II Wojny Światowej przyniósł kres tej ekspansji gospodarczej. Bombardowania w pierwszych dniach września zniszczyły ogromną część miasta. Okupacja, masowe egzekucje czy wreszcie powstanie getta przyniosły niewyobrażalne szkody Warszawie i jej  ludności. Szacowane po wojnie straty materialne mogły wynieść nawet 50 miliardów dolarów amerykańskich. W 1947 roku Sejm podjął decyzję o odbudowie stolicy. Powrót ludności, stopniowe ponowne zasiedlanie miasta oraz działania na rzecz przywrócenia jej dawnej świetności zaczęły przynosić rezultaty.

Niestety, niewiele pozostało z niegdysiejszej Warszawy. Przekształceniu uległ układ ulic, zabudowa oraz rys architektoniczny budynków – nawet tych odbudowanych wg przedwojennych rycin. Za cenę nowoczesności i funkcjonalności miasto utraciło swoją niepowtarzalną atmosferę, jednak nadal pozostaje najważniejszym ośrodkiem politycznym, ekonomicznym, społecznym i kulturalnym kraju.

 

 

Literatura:

 

l  M. M. Drozdowski, A. Zahorski: Historia Warszawy, Wydawnictwo Jeden Świat, Warszawa 200

l  A. Janowski: Warszawa. Wydawnictwo Polskie R. Wegnera, Poznań 1930

l  Encyklopedia Warszawy. PWN. Warszawa 1975.

l  O. Gustawski. Echa minionej Warszawy. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe. Warszawa 1989.

l  M. Baranowska, „Warszawa. Miesiące, lata, wieki” Wydawnictwo Dolnośląskie 1998.

l  M.M. Drozdowski, A. Zahorski, „Historia Warszawy”, PWN 1975

l  J.I.Kraszewski, „Polska w czasie trzech rozbiorów 1772-1799; studia do historii ducha i obyczaju”, Poznań, 1873.

l  K. Mórawski - Warszawa dzieje miasta. Wyd. II popr. i rozszerzone KiW Warszawa 1979.   

l   

Zamek Królewski

Historia Zamku Królewskiego w Warszawie sięga XIV wieku. Wielokrotnie burzony i odbudowywany, swoją obecną postać posiada dopiero od 1971 roku, kiedy to został zrekonstruowany po wojnie.   Teren, na którym znajduje się zamek, w XIII wieku był drewnianym grodem, znanym jako Gród Mniejszy (łac. Curia Minor).  W XIV zapadła decyzja o  postawieniu pierwszego elementu kompl

Pałac Kultury i Nauki

Kontrowersyjny, kiczowaty, niefunkcjonalny i po prostu brzydki – tak najczęściej określają Pałac Kultury i Nauki Warszawiacy. Dar od radzieckich przyjaciół oraz symbol PRLu już od ponad półwiecza budzi wiele emocji. Rozpoznawalny chyba na całym świecie, nieodłączny element pocztówek ze stolicy Polski zaprojektowany został przez radzieckiego architekta, Lwa Rudniewa. Plan wzo

Łazienki Królewskie

Najpopularniejsze miejsce spacerowe Polaków. Reprezentacyjny kompleks parkowo – pałacowy, położony w centralnej części miasta, w okolicach Belwederu,  co niedzielę przyciąga rodziny z dziećmi, zakochanych, oraz turystów. Nic dziwnego: jest to największy i jednocześnie najbardziej zadbany park w stolicy. Historia Łazienek, bo o nich mowa, wiąże się ściśle z losami kró

Ogród Saski

Ogród Saski: miejsce niezwykłe, klimatyczne, wyjątkowe... Jednak często niedoceniane przez Warszawiaków, być może ze względu na bliskie sąsiedztwo Łazienek Królewskich.  Z założenia miał być ogrodem pałacowym, miejscem wypoczynku i refleksji. Wybudowany pod koniec XVII wieku, zaś udostępniony mieszkańcom Warszawy w roku 1727 roku.  Jest uznawany za jeden z najstarszyc

Muzeum Narodowe w Warszawie

Historia Muzeum Narodowego rozpoczyna się w roku 1862. To właśnie wtedy uchwalono Ustawę o Wychowaniu Publicznym w Królestwie Polskim, na mocy której utworzono: Szkołę Główną, Szkołę Sztuk Pięknych, Bibliotekę Główną oraz Muzeum Sztuk Pięknych, czyli obecne Muzeum Narodowe. Pierwszymi zbiorami muzeum były obrazy, pochodzące ze Szkoły Sztuk Pięknych. W latach 1876-1906 zbior

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

Muzeum powstało w 1936 roku jako Muzeum Dawnej Warszawy, oddział Muzeum Narodowego. Placówka objęła opieką zbiory varsavianistyczne, a jej siedzibą stały się zakupione przez magistrat w latach 1937 - 1938 trzy kamienice przy Rynku Starego Miasta: Baryczkowska, Kleinpoldowska i „Pod Murzynkiem” (nr 32, 34, 36). Idea zabezpieczania świadectw przeszłości Warszawy narodziła

Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie

Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie - największa kolekcja chopinianów na świecie. Powstały w 1934 Instytut Fryderyka Chopina stworzył początki kolekcji dzisiejszego Muzeum. Przed II wojną zbiory liczyły trzynaście autografów muzycznych i listów, dziś jest to ponad 5 tysięcy obiektów, wśród których znajdują się autografy i pierwodruki dzieł Chopina, jego korespondencja, pam

Kościół św. Anny w Warszawie

Kościół Świętej Anny przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie stanowi niezwykłe połączenie wielu stylów architektonicznych, wynikające z wielokrotnych renowacji, remontów i modernizacji. Gotycka absyda, renesansowa dzwonnica, barokowe wnętrza oraz klasycystyczna fasada: wszystko to tworzy niepowtarzalny klimat tej budowli. Powstanie kościoła datuje się na 1454 rok, co czyni go jed

Kościół nawiedzenia NMP w Warszawie

  Widoczny już z drugiego brzegu Wisły, Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów Nowego Miasta. Z jego powstaniem wiąże się pewna legenda. Otóż podania głoszą, że niegdyś nad brzegiem Wisły mieszkał bezdzietny rybak wraz ze swą małżonką. Niestety, mimo wielkiej miłości nie mieli oni  dzieci, jednak ich wia

Getto Warszawskie, Trakt Męczeństwa i Walki Żydów

Getto powstawało od 2 października – 15 listopada 1940 roku. W tym czasie otoczono murami a następnie zamknięto obszar o powierzchni około 2,6 km2 . Odgrodzono w ten sposób od reszty miasta ponad 490 tysięcy Żydów z Warszawy i okolic. Granice getta wyznaczały ulice: Wielka, Bagno, Plac Grzybowski, Rynkowa, Zimna, Elektoralna, plac Bankowy, Tłomackie (Solidarności), Przejazd, Ogr

Pałac Namiestnikowski

Największy z polskich pałaców. Pałac Namiestnikowski, znany również jako Pałac Prezydencki, Pałac Radziwiłłów, Pałac Koniecpolskich czy Pałac Lubomirskich. Wyróżnia się wśród innych budynków przy Krakowskim Przedmieściu swoim rozmiarem i przepychem. Wybudowany został w 1643 roku, pierwotnie – w stylu barokowym. W owym czasie posiadał przepiękny ogród, schodzący aż

Pałac w Wilanowie

Wilanów jest znanym chyba każdemu Warszawiakowi miejscem niedzielnych, rodzinnych spacerów. Barokowy pałac wybudowany pod koniec XVII wieku był rezydencją króla Jana III Sobieskiego. Autorem projektu był architekt Augustyn Locci. Co niezwykłe, pałac do dzisiaj zachował się w stanie zbliżonym do pierwotnego. W przeciwieństwie do większości reprezentacyjnych warszawskich budynków,
Innowacyjna Gospodarka
Dotacje na Innowacje. Inwestujemy w waszą przyszłość.
Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka
Unia Europejska PARP